Mũ bảo hiểm: quy định, cách đội đúng và những hiểu lầm phổ biến

28/07/20265 phút đọc

Đội mũ mà không cài quai vẫn bị xử lý như không đội. Và mũ đạt chuẩn khác với mũ trông giống mũ bảo hiểm.

Chia sẻ

Mũ bảo hiểm là thiết bị an toàn có hiệu quả rõ ràng nhất với người đi xe máy, và cũng là quy định bị vi phạm theo cách hình thức nhiều nhất: đội mũ nhưng không cài quai, đội mũ không đạt chuẩn, hoặc đội mũ lệch.

Điều quan trọng là quy định không chỉ yêu cầu "có mũ trên đầu" mà yêu cầu đội đúng quy cách. Bài này làm rõ yêu cầu, các trường hợp áp dụng và những hiểu lầm thường gặp.

Căn cứ pháp lý

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024
Nghị định 168/2024/NĐ-CP — Xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông đường bộ

Ai phải đội và thế nào là đội đúng quy cách

Người điều khiển và người được chở trên xe mô tô, xe gắn máy, xe đạp điện và các loại xe tương tự đều phải đội mũ bảo hiểm có cài quai đúng quy cách. Trẻ em từ độ tuổi theo quy định cũng thuộc diện phải đội.

Đội đúng quy cách nghĩa là mũ vừa đầu, không xoay lệch, và quai được cài chặt. Mũ không cài quai gần như không có tác dụng bảo vệ vì nó văng ra ngay ở va chạm đầu tiên — đây cũng là lý do pháp luật xử lý hành vi này như không đội mũ.

Cả người lái và người ngồi sau đều phải đội.
Quai phải được cài chặt, không chỉ quàng qua cổ.
Mũ phải vừa đầu, không xoay lệch khi lắc.
Mũ phải là mũ bảo hiểm đạt chuẩn, không phải mũ thời trang có hình dáng tương tự.

Mũ đạt chuẩn khác gì mũ trông giống mũ bảo hiểm

Mũ bảo hiểm thật có cấu tạo gồm vỏ cứng, lớp xốp hấp thụ xung động bên trong và quai đeo chắc chắn, kèm dấu hợp quy theo quy định. Loại mũ mỏng, nhẹ, không có lớp xốp hấp thụ xung động thì không có tác dụng bảo vệ dù trông tương tự.

Về mặt an toàn, sự khác biệt nằm ở lớp xốp: nó biến dạng để kéo dài thời gian va chạm và giảm gia tốc tác động lên đầu. Không có lớp này thì vỏ cứng chỉ truyền toàn bộ lực vào hộp sọ.

Khi nào cần thay mũ

Mũ đã trải qua một va chạm nên được thay, kể cả khi nhìn bên ngoài không thấy hư hỏng, vì lớp xốp bên trong đã biến dạng và không còn khả năng hấp thụ xung động lần thứ hai.

Ngoài ra lớp xốp và quai đeo lão hoá theo thời gian dưới tác động của nắng và mồ hôi. Mũ dùng nhiều năm, quai đã giãn hoặc lớp lót đã mục thì hiệu quả bảo vệ giảm đáng kể.

Những lỗi thường gặp

Đây là các tình huống người lái hay mắc nhất với chủ đề này:

Đội mũ nhưng không cài quai hoặc chỉ quàng quai qua cổ.
Dùng mũ thời trang mỏng thay cho mũ bảo hiểm đạt chuẩn.
Không cho trẻ em thuộc diện phải đội mũ đội mũ.
Tiếp tục dùng mũ đã từng va chạm mạnh.
Chọn mũ quá rộng nên mũ xoay lệch khi di chuyển.

Câu hỏi thường gặp

Đội mũ nhưng không cài quai có bị phạt không?

Có. Quy định yêu cầu đội mũ bảo hiểm có cài quai đúng quy cách, nên đội mũ mà không cài quai vẫn bị xử lý.

Người ngồi sau có bắt buộc đội mũ không?

Có. Cả người điều khiển và người được chở trên xe mô tô, xe gắn máy, xe đạp điện đều phải đội mũ bảo hiểm đúng quy cách.

Trẻ em có phải đội mũ bảo hiểm không?

Trẻ em từ độ tuổi theo quy định phải đội mũ bảo hiểm khi được chở trên xe mô tô, xe gắn máy, xe đạp điện.

Mũ bảo hiểm nên thay sau bao lâu?

Nên thay ngay sau bất kỳ va chạm mạnh nào, kể cả khi nhìn ngoài không thấy hỏng. Ngoài ra nên thay khi quai đã giãn, lớp lót mục hoặc mũ đã dùng nhiều năm.

Tóm lại

Mũ bảo hiểm chỉ bảo vệ khi nó còn ở trên đầu bạn tại thời điểm va chạm — và điều đó phụ thuộc vào quai cài. Chọn mũ đạt chuẩn, vừa đầu, cài chặt là ba việc mất chưa tới mười giây.